ক) AI-তৈরি নমুনা উত্তর
দেওয়া আছে, tan x = 3 4 \tan x = \frac{3}{4} tan x = 4 3 এবং cos x \cos x cos x ধনাত্মক।
আমরা জানি,
sec 2 x = 1 + tan 2 x = 1 + ( 3 4 ) 2 = 1 + 9 16 = 25 16 \sec^2 x = 1 + \tan^2 x = 1 + \left(\frac{3}{4}\right)^2 = 1 + \frac{9}{16} = \frac{25}{16} sec 2 x = 1 + tan 2 x = 1 + ( 4 3 ) 2 = 1 + 16 9 = 16 25
∴ sec x = 25 16 = 5 4 \therefore \sec x = \sqrt{\frac{25}{16}} = \frac{5}{4} ∴ sec x = 16 25 = 4 5 [যেহেতু cos x \cos x cos x ধনাত্মক, তাই sec x \sec x sec x ধনাত্মক]
∴ cos x = 1 sec x = 4 5 \therefore \cos x = \frac{1}{\sec x} = \frac{4}{5} ∴ cos x = s e c x 1 = 5 4
এখন,
sin x = tan x ⋅ cos x = 3 4 × 4 5 = 3 5 \sin x = \tan x \cdot \cos x = \frac{3}{4} \times \frac{4}{5} = \frac{3}{5} sin x = tan x ⋅ cos x = 4 3 × 5 4 = 5 3
নির্ণেয় মান: 3 5 \frac{3}{5} 5 3
খ) AI-তৈরি নমুনা উত্তর
উদ্দীপকের চিত্রে O O O কেন্দ্রবিশিষ্ট বৃত্তে A C AC A C হলো বৃত্তের ব্যাস।
অতএব, ∠ A B C \angle ABC ∠ A B C অর্ধবৃত্তস্থ কোণ।
আমরা জানি, অর্ধবৃত্তস্থ কোণ এক সমকোণ বা 90 ∘ 90^\circ 9 0 ∘ ।
∴ ∠ B = 90 ∘ \therefore \angle B = 90^\circ ∴ ∠ B = 9 0 ∘
যেহেতু △ A B C \triangle ABC △ A B C -এ তিনটি কোণের সমষ্টি 180 ∘ 180^\circ 18 0 ∘ ,
A + B + C = 180 ∘ A + B + C = 180^\circ A + B + C = 18 0 ∘
⇒ A + 90 ∘ + C = 180 ∘ \Rightarrow A + 90^\circ + C = 180^\circ ⇒ A + 9 0 ∘ + C = 18 0 ∘
⇒ A + C = 90 ∘ \Rightarrow A + C = 90^\circ ⇒ A + C = 9 0 ∘
⇒ C = 90 ∘ − A \Rightarrow C = 90^\circ - A ⇒ C = 9 0 ∘ − A
বামপক্ষ = sin 2 A − sin 2 B + sin 2 C = \sin^2 A - \sin^2 B + \sin^2 C = sin 2 A − sin 2 B + sin 2 C
= sin 2 A − sin 2 90 ∘ + sin 2 ( 90 ∘ − A ) = \sin^2 A - \sin^2 90^\circ + \sin^2(90^\circ - A) = sin 2 A − sin 2 9 0 ∘ + sin 2 ( 9 0 ∘ − A )
= sin 2 A − ( 1 ) 2 + cos 2 A = \sin^2 A - (1)^2 + \cos^2 A = sin 2 A − ( 1 ) 2 + cos 2 A
= ( sin 2 A + cos 2 A ) − 1 = (\sin^2 A + \cos^2 A) - 1 = ( sin 2 A + cos 2 A ) − 1
= 1 − 1 = 1 - 1 = 1 − 1
= 0 = 0 = 0
= ডানপক্ষ = \text{ডানপক্ষ} = ডানপক্ষ
∴ sin 2 A − sin 2 B + sin 2 C = 0 \therefore \sin^2 A - \sin^2 B + \sin^2 C = 0 ∴ sin 2 A − sin 2 B + sin 2 C = 0 (প্রমাণিত)
গ) AI-তৈরি নমুনা উত্তর
দেওয়া আছে,
বৃত্তের ব্যাসার্ধ, r = O C = 6.5 cm r = OC = 6.5\text{ cm} r = O C = 6.5 cm
∴ \therefore ∴ ব্যাস, A C = 2 × 6.5 = 13 cm AC = 2 \times 6.5 = 13\text{ cm} A C = 2 × 6.5 = 13 cm
এবং B C = 5 cm BC = 5\text{ cm} B C = 5 cm
যেহেতু ∠ A B C = 90 ∘ \angle ABC = 90^\circ ∠ A B C = 9 0 ∘ , তাই △ A B C \triangle ABC △ A B C একটি সমকোণী ত্রিভুজ।
পিথাগোরাসের উপপাদ্য অনুসারে,
A B 2 + B C 2 = A C 2 AB^2 + BC^2 = AC^2 A B 2 + B C 2 = A C 2
⇒ A B 2 = A C 2 − B C 2 \Rightarrow AB^2 = AC^2 - BC^2 ⇒ A B 2 = A C 2 − B C 2
⇒ A B 2 = 13 2 − 5 2 = 169 − 25 = 144 \Rightarrow AB^2 = 13^2 - 5^2 = 169 - 25 = 144 ⇒ A B 2 = 1 3 2 − 5 2 = 169 − 25 = 144
∴ A B = 144 = 12 cm \therefore AB = \sqrt{144} = 12\text{ cm} ∴ A B = 144 = 12 cm
△ A B C \triangle ABC △ A B C -এর ক্ষেত্রফল = 1 2 × ভূমি × উচ্চতা = \frac{1}{2} \times \text{ভূমি} \times \text{উচ্চতা} = 2 1 × ভূমি × উচ্চতা
= 1 2 × B C × A B = \frac{1}{2} \times BC \times AB = 2 1 × B C × A B
= 1 2 × 5 × 12 = 30 cm 2 = \frac{1}{2} \times 5 \times 12 = 30\text{ cm}^2 = 2 1 × 5 × 12 = 30 cm 2
ব্যাস A C AC A C দ্বারা গঠিত অর্ধবৃত্তের ক্ষেত্রফল = 1 2 π r 2 = \frac{1}{2} \pi r^2 = 2 1 π r 2
= 1 2 × 3.1416 × ( 6.5 ) 2 = \frac{1}{2} \times 3.1416 \times (6.5)^2 = 2 1 × 3.1416 × ( 6.5 ) 2
= 1 2 × 3.1416 × 42.25 = \frac{1}{2} \times 3.1416 \times 42.25 = 2 1 × 3.1416 × 42.25
≈ 66.365 cm 2 \approx 66.365\text{ cm}^2 ≈ 66.365 cm 2
চিত্রানুযায়ী, ছায়াঘেরা অংশের ক্ষেত্রফল = = = অর্ধবৃত্তের ক্ষেত্রফল − - − △ A B C \triangle ABC △ A B C -এর ক্ষেত্রফল
= ( 66.365 − 30 ) cm 2 = (66.365 - 30)\text{ cm}^2 = ( 66.365 − 30 ) cm 2
= 36.365 cm 2 = 36.365\text{ cm}^2 = 36.365 cm 2 (প্রায়)
উত্তর: ছায়াঘেরা অংশের ক্ষেত্রফল প্রায় 36.365 cm 2 36.365\text{ cm}^2 36.365 cm 2 বা 36.37 cm 2 36.37\text{ cm}^2 36.37 cm 2 ।